पूर्वभाग / Pūrvabhāga / பூர்வபாக
ॐ श्री गुरुभ्यो नमः हरिः ॐ
शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णञ् चतुर्भुजम् ।
प्रसन्नवदनन् ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये ॥१॥
Oṁ Śrī Gurubhyo Namaḥ Hariḥ Oṁ
Śuklāmbaradharaṁ viṣṇuṁ śaśivarṇañ chaturbhujam ।
Prasannavadanan dhyāyet sarvavighnopaśāntaye ॥1॥
ஓம் ஸ்ரீ குருப்யோ நம: ஹரி ஓம்
சு’க்லாம்பரதரம் விஷ்ணும் ச’சிவர்ணன் சதுர்புஜம் |
பிரஸந்ந வதனன் த்யாயேத் ஸர்வ-விக்னோப சா’ந்தயே ||1||
यस्य द्विरदवक्त्राद्याः पारिषद्याः परः शतम् ।
विघ्नन् निघ्नन्ति सततं विष्वक्सेनन् तमाश्रये ॥२॥
Yasya dviradavaktrādyāḥ pāriṣadyāḥ paraḥ śatam |
Vighnan nighnanti satataṁ viṣvaksenan tamāśraye ॥2॥
யஸ்யத்விரதவக்த்ராத்யா: பாரிஷத்யா: பரச்’ச’தம் |
விக்னன் நிக்னந்தி ஸததம் விஷ்வக்ஸேநன் தமாச்ரயே ||2||
नारायणन् नमस्कृत्य नरञ् चैव नरोत्तमम् ।
देवीं सरस्वतीं व्यासन् ततो जयमुदीरयेत् ॥३॥
Nārāyaṇan namaskṛtya narañ caiva narottamam |
Devīṁ sarasvatīṁ vyāsan tato jayamudīrayet ||3||
நாராயணன் நமஸ்க்ருத்ய நரன் சைவ நரோத்தமம் |
தேவிம் சரஸ்வதிம் வ்யாஸன் ததோ ஜெயமுதிரயேத் ||3||
व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम् ।
पराशरात्मजं वन्दे शुकतातन् तपोनिधिम् ॥४॥
Vyāsaṁ vasiṣṭhanaptāraṁ śakteḥ pautramakalmaṣam |
Parāśarātmajaṁ vande śukatātan taponidhim ||4||
வ்யாஸம் வஸிஷ்ட நப்தாரம் ச’க்தே; பௌத்ரமகல்மஷம் |
பராசராத்மஜம் வந்தே சு’கதாதன் தபோநிதிம் ||4||
व्यासाय विष्णुरूपाय व्यासरूपाय विष्णवे ।
नमो वै ब्रह्मनिधये वासिष्ठाय नमो नमः ॥५॥
Vyāsāya viṣṇurūpāya vyāsarūpāya viṣṇave |
Namo vai brahmanidhaye vāsiṣṭhāya namo namaḥ (ha) ||5||
வ்யாஸாய விஷ்ணு ரூபாய வ்யாஸ ரூபாய விஷ்ணவே |
நமோ வை ப்ரஹ்மநிதயே வாஸிஷ்டாய நமோ நம: || 5 ||
अविकाराय शुद्धाय नित्याय परमात्मने ।
सदैकरूपरूपाय विष्णवे सर्वजिष्णवे ॥ ६॥
Avikārāya śuddhāya nityāya paramātmane |
Sadaikarūparūpāya viṣṇave sarvajiṣṇave ||6||
அவிகாராய சு’த்தாய நித்யாயபரமாத்மனே |
ஸதைக ரூப ரூபாய விஷ்ணவே ஸர்வஜிஷ்ணவே ||6||
यस्य स्मरणमात्रेण जन्मसंसारबन्धनात् ।
विमुच्यते नमस्तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे ॥७॥
Yasya smaraṇamātreṇa janmasaṁsārabandhanāt |
Vimucyate namastasmai viṣṇave prabhaviṣṇave || 7 ||
யஸ்ய ஸ்மரணமாத்ரேண ஜன்ம ஸம்ஸார பந்தனாத் |
விமுச்யதே நமஸ்தஸ்மை விஷ்ணவே ப்ரபவிஷ்ணவே ||7||
ॐन् नमो विष्णवे प्रभविष्णवे ।
On namo viṣṇave prabhaviṣṇave |
ஓன் நமோ விஷ்ணவே ப்ரபவிஷ்ணவே |
श्री वैशम्पायन उवाच –
श्रुत्वा धर्मानशेषेण पावनानि च सर्वशः ।
युधिष्ठिरः शान्तनवं पुनरेवाभ्यभाषत ॥ ८॥
Śrī vaiśaṁpāyan uvāca
Śrutvā dharmānaśeṣeṇa pāvanāni ca sarvaśaḥ |
Yudhiṣṭhiraḥ śāntanavaṁ punarevābhyabhāṣata || 8 ||
ஸ்ரீ வைச’ம்பாயன உவாச
ச்’ருத்வா தர்மா னசே’ஷேண பாவநாநி ச ஸர்வச’: |
யுதிஷ்ட்டிரச் சா’ந்தனவம் புனரேவாப்ய பாஷத ||8||
श्री युधिष्ठिर उवाच –
किमेकन् दैवतन् लोके किं वाप्येकं परायणम् ।
स्तुवन्तः कङ् कमर्चन्तः प्राप्नुयुर्मानवाः शुभम् ॥ ९॥
Śrī yudhiṣṭhira uvāca :
Kimekan daivatan loke kiṁ vāpyekaṁ parāyaṇam |
Stuvantaḥ kaṅ kamarcantaḥ prāpnuyurmānavāḥ śubham ||9||
யுதிஷ்ட்டிர உவாச
கிமேகன் தைவதன் லோகே கிம் வாப்யேகம் பராயணம் |
ஸ்துவந்த: கன் கமர்ச்சந்த: ப்ராப்னுயுர்மானவா: சு’பம் ||9||
को धर्मः सर्वधर्माणां भवतः परमो मतः ।
किञ् जपन्मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात् ॥१०॥
Ko dharmaḥ sarvadharmāṇāṁ bhavataḥ paramo mataḥ (ha) |
Kiñ japanmucyate janturjanmasaṁsārabandhanāt ||10||
கோ தர்ம: ஸர்வதர்மாணாம் பவத: பரமோ மத: |
கின் ஜபன்முச்யதே ஜந்துர்ஜன்மஸம்ஸார பந்தனாத் ||10||
श्री भीष्म उवाच –
जगत्प्रभुन् देवदेवमनन्तं पुरुषोत्तमम् ।
स्तुवन् नामसहस्रेण पुरुषः सततोत्थितः ॥११॥
Śrī bhīṣma uvāca:
Jagatprabhun devadevamanantaṁ puruṣottamam |
Stuvan nāmasahasreṇa puruṣaḥ satatotthitaḥ॥11॥
ஸ்ரீ பீஷ்ம உவாச
ஜகத் ப்ரபுன் தேவதேவம் அனந்தம் புருஷோத்தமம் |
ஸ்துவந் நாம ஸஹஸ்ரேண புருஷ: ஸததோத்தித: ||11
तमेव चार्चयन्नित्यं भक्त्या पुरुषमव्ययम् ।
ध्यायन् स्तुवन् नमस्यञश्च यजमानस्तमेव च ॥१२॥
Tameva cārcayannityaṁ bhaktyā puruṣamavyayam।
Dhyāyan stuvan namasyañśca yajamānastameva ca॥12॥
தமேவ சார்ச்சயந்நித்யம் பக்த்யா புருஷமவ்யயம் |
த்யாயன் ஸ்துவந் நமஸ்யன்ச்’ ச யஜமானஸ்தமேவச ||12||
अनादिनिधनं विष्णुं सर्वलोकमहेश्वरम् ।
लोकाध्यक्षं स्तुवन्नित्यं सर्वदुःखातिगो भवेत् ॥१३॥
Anādinidhanaṁ viṣṇuṁ sarva-loka-maheśvaram।
Lokā-dhyakṣaṁ stuvan-nityaṁ sarva-duḥkhātigo bhavet ॥13॥
அனாதிநிதனம் விஷ்ணும் ஸர்வலோக மஹேச்’வரம் |
லோகாத்யக்ஷம் ஸ்துவந்நித்யம் ஸர்வதுக்காதிகோபவேத் ||13||
ब्रह्मण्यं सर्वधर्मज्ञन् लोकानान् कीर्तिवर्धनम् ।
लोकनाथं महद्भूतं सर्वभूतभवोद्भवम् ॥१४॥
Brahmaṇyaṁ sarvadharmajñan lokānāṅ kīrtivardhanam।
Lokanāthaṁ mahadbhūtaṁ sarvabhūtabhavodhbhavam॥14॥
ப்ரஹ்மண்யம் ஸர்வதர்மஜ்ஞன் லோகானான் கீர்த்திவர்த்தனம் |
லோகநாதம் மஹத்பூதம் ஸர்வபூத பவோத்பவம் ॥ 14 ॥
एष मे सर्वधर्माणान् धर्मोऽधिकतमो मतः ।
यद्भक्त्या पुण्डरीकाक्षं स्तवैरर्चेन्नरः सदा ॥१५॥
Eṣa me sarvadharmāṇān dharmodhikatamo mataḥ (ha)।
Yadbhaktyā punḍarīkākṣaṁ stavairarcennaraḥ sadā॥15॥
ஏஷ மே ஸர்வதர்மாணான் தர்மோதிகதமோ மத: |
யத்பக்த்யா புண்டரீகாக்ஷம் ஸ்தவைரர்சேந்நர:ஸதா ||15||
परमञ् यो महत्तेजः परमञ् यो महत्तपः ।
परमञ् यो महद्ब्रह्म परमञ् यः परायणम् ॥१६॥
Paramañ yo mahattejaḥ paramañ yo mahattapaḥ (ha)।
Paramañ yo mahadbrahma Paramañ yaḥ parāyaṇam॥16॥
பரமன் யோ மஹத் தேஜ: பரமன் யோ மஹத்தப: |
பரமன் யோ மஹத் ப்ரஹ்ம பரமன் ய:பராயணம் ||16||
पवित्राणां पवित्रञ् यो मङ्गलानाञ् च मङ्गलम् ।
दैवतन् दैवतानाञ् च भूतानाञ् योऽव्ययः पिता ॥१७॥
Pavitrāṇāṁ pavitrañ yo mangalānāñ ca mangalam।
Daivatan daivatānāñ ca bhūtānāñ yo’vyayaḥ pitā॥17॥
பவித்ராணாம் பவித்ரன் யோ மங்களானான் ச மங்களம் |
தைவதன் தேவதானான்ச பூதானான்யோ(அ)வ்யய: பிதா ||17||
यतः सर्वाणि भूतानि भवन्त्यादियुगागमे।
यस्मिञश्च प्रलयञ् यान्ति पुनरेव युगक्षये॥१८॥
Yataḥ sarvāṇi bhūtāni bhavantyādiyugāgame।
Yasmiñśca pralayañ yānti punareva yugakṣaye॥18॥
யத: ஸர்வாணி பூதானி பவந்த்யாதி யுகாகமே |
யஸ்மின்ச்’ ச ப்ரலயன் யாந்தி புனரேவ யுகக்ஷயே ||18||
तस्य लोकप्रधानस्य जगन्नाथस्य भूपते ।
विष्णोर्नामसहस्रं मे शृणु पापभयापहम् ॥१९॥
Tasya lokapradhānasya jagannāthasya bhūpate।
Viṣṇornāmasahasraṁ me śruṇu pāpabhayāpaham॥19॥
தஸ்ய லோகப்ரதானஸ்ய ஜகன்னாதஸ்ய பூபதே |
விஷ்ணோர் நாம ஸஹஸ்ரம்மே ச்’ருணு பாபபயாபஹம் ||19||
यानि नामानि गौणानि विख्यातानि महात्मनः ।
ऋषिभिः परिगीतानि तानि वक्ष्यामि भूतये ॥२०॥
Yāni nāmāni gauṇāni vikhyātāni mahātmanaḥ (ha)।
Ṛṣibhiḥ parigītāni tāni vakṣyāmi bhūtaye॥20॥
யானிநாமானி கெளணானி விக்யாதானிமஹாத்மன: |
ருஷிபி: பரிகீதானி தானிவக்ஷ்யாமி பூதயே ||20||
ऋषिर्नाम्नां सहस्रस्य वेदव्यासो महामुनिः।
छन्दोऽनुष्टुप् तथा देवो भगवान् देवकीसुतः ॥२१॥
Ṛṣirnāmnāṁ sahasrasya vedavyāso mahāmuniḥ (hi)।
Chandonuṣṭup tathā devo bhagavān devakīsutaḥ (ha)॥21॥
ருஷிர் நாம்னாம் ஸஹஸ்ரஸ்ய வேதவ்யாஸோ மஹாமுனி: |
ச்சந்தோனுஷ்டுப் ததா தேவோ பகவான் தேவகீஸுத: ||21||
अमृतांशूद्भवो बीजं शक्तिर्देवकिनन्दनः ।
त्रिसामा हृदयन् तस्य शान्त्यर्थे विनियुज्यते ॥२२॥
Amṛtāṁ-śūdbhavo bījaṁ śaktir-devaki-nandanaḥ (ha)।
Trisāmā hṛdayan tasya śāntyarthe viniyujyate॥22॥
அம்ருதாம்சூ’த்பவோ பீஜம் ச’க்திர்தேவகிநந்தன: |
த்ரிஸாமா ஹ்ருதயன் தஸ்ய சா’ந்த்யர்த்தே விநியுஜ்யதே ||22||
विष्णुञ् जिष्णुं महाविष्णुं प्रभविष्णुं महेश्वरम् ॥
अनेकरूप दैत्यान्तन् नमामि पुरुषोत्तमं ॥२३॥
Viṣṇuñ jiṣṇuṁ mahāviṣṇuṁ prabhaviṣṇuṁ maheśvaram।
Anekarūpa daityāntan namāmi puruṣottamaṁ॥23॥
விஷ்ணுன் ஜிஷ்ணும் மஹாவிஷ்ணும் ப்ரபவிஷ்ணும் மஹேச்’வரம் |
அநேகரூப தைத்யாந்தன் நமாமி புருஷோத்தமம் ||23||
पूर्वन्यासः / Pūrvanyāsaḥ / பூர்வ ந்யாஸஹ
ॐ अस्य श्री विष्णोर्दिव्यसहस्रनामस्तोत्र महामन्त्रस्य।
Oṃ asya śrī viṣṇor-divyasahasra-nāmastotra mahāmantrasya।
ஓம்அஸ்ய ஸ்ரீ விஷ்ணோர் திவ்ய ஸஹஸ்ரநாம ஸ்தோத்ர மஹாமந்த்ரஸ்ய|
श्री वेदव्यासो भगवान् ऋषिः।
Śrī vedavyāso bhagavān ṛṣiḥ (hi)।
ஸ்ரீ வேத வ்யாஸோ பகவான் ருஷி:
अनुष्टुप् छन्दः।
Anuṣṭup chandaḥ (ha)।
அனுஷ்டுப்ச்சந்த:
श्रीमहाविष्णुः परमात्मा श्रीमन्नारायणो देवता ।
Śrīmahāviṣṇuḥ paramātmā śrīman nārāyaṇo dēvatā।
ஸ்ரீ மஹாவிஷ்ணு: பரமாத்மா ஸ்ரீமந் நாராயணோ தேவதா |
अमृतांशूद्भवो भानुरिति बीजम् ।
Amṛtāṁ-śūdbhavo bhānuriti bījam।
அம்ருதாம்சூ’த்பவோ பானுரிதி பீஜம் |
देवकीनन्दनः स्रष्टेति शक्तिः ।
Devakī-nandanaḥ sraṣṭeti śaktiḥ (hi)।
தேவகீ நந்தன: ஸ்ரஷ்டேதி ச’க்தி:
उद्भवः क्षोभणोदेव इति परमो मन्त्रः ।
Udhbhavaḥ kṣobhaṇodeva iti paramo mantraḥ (ha)।
உத்பவ:க்ஷோபணோதேவ இதிபரமோ மந்த்ர: |
शङ्खभृन्नन्दकी चक्रीति कीलकम् ।
Śankhabhṛn-nandakī cakrīti kīlakam।
ச’ங்கப்ருந் நந்தகீ சக்ரீதி கீலகம் |
शार्ङ्गधन्वा गदाधर इति अस्त्रम् ।
Śārṅgadhanvā gadādhara iti astram।
சா’ர்ங்கதன்வா கதாதர இத்யஸ்த்ரம்|
रथाङ्गपाणिरक्षोभ्य इति नेत्रम् ।
Rathāngapāṇirakṣobhya iti netram।
ரதாங்கபாணி-ரக்ஷோப்ய இதிநேத்ரம் |
त्रिसामा सामगः सामेति कवचम् ।
Trisāmā sāmagaḥ sāmeti kavacam।
த்ரிஸாமா ஸாமக:ஸாமேதி கவசம் |
आनन्दं परब्रह्मेति योनिः ।
Ānandaṁ parabrahmeti yoniḥ (hi)।
ஆனந்தம் பரப்ரஹ்மேதி யோனி:
ऋतुः सुदर्शनः काल इति दिग्बन्धः ॥
Ṛtuḥ sudarśanaḥ kāla iti digbandhaḥ (ha)।
ருது: ஸுதர்ச’ன : கால இதி திக்பந்த: |
श्रीविश्वरूप इति ध्यानम् ।
Śrīviśvarūpa iti dhyānam।
ஸ்ரீவிச்’வரூப இதித்யானம் |
श्री महाविष्णु प्रीत्यर्थे सहस्रनामजपे विनियोगः॥
Śrī mahāviṣṇu prītyarthe sahasranāmajape viniyōgaḥ (ha)॥
ஸ்ரீமஹாவிஷ்ணு ப்ரீத்யர்த்தே ஸ்ரீஸஹஸ்ரநாம ஜபே விநியோக:
Dhyānam / ध्यानम् / த்யானம்
क्षीरोदन्वत्प्रदेशे शुचिमणिविलसत्सैकते माैक्तिकानां, मालाकॢप्तासनस्थः स्फटिकमणिनिभैर्मौक्तिकैर्मण्डिताङ्गः ।
शुभ्रैरभ्रैरदभ्रैरुपरि विरचितैर्मुक्तपीयूषवर्षैः, आनन्दी नः पुनीया-दरिनलिन-गदा-शङ्खपाणिर्मुकुन्दः ॥ १॥
Kṣīrōdanvatpradeśe śucimaṇi-vilasat-saikate mauktikānāṁ, mālā-klṛptā-sanasthaḥ sphaṭika-maṇi-nibhair-mauktikair-maṇḍi-tāṅgaḥ (ha)।
Śubhrair-abhrair-adabhrair-upari viracitair-mukt-pīyūṣa-varṣaiḥ, ānandī naḥ punīyā-darinalina-gadā-śankha-pāṇir-mukundaḥ (ha) ॥1॥
க்ஷீரோதன்வத் ப்ரதேசே’ சு’சிமணி விலஸத் ஸைகதேர் மெளக்திகானாம்
மாலாக்லுப்தா ஸனஸ்த: ஸ்ஃபடிகமணி நிபைர் மெளக்திகைர் மண்டிதாங்க: |
சு’ப்ரை-ரப்ரை-ரதப்ரை-ருபரிவிரசிதைர் முக்த பீயூஷ வர்ஷை:
ஆனந்தீ ந: புனீயா தரிநளின கதா ச’ங்கபாணிர் முகுந்த: ||1||
भूः पादौ यस्य नाभिर्वियदसुरनिलश्चन्द्रसूर्यौ च नेत्रे कर्णावाशाः शिरोद्यौर्मुखमपि दहनो यस्य वास्तेयमब्धिः । अन्तःस्थञ् यस्य विश्वं सुर-नर-खग-गोभोगि-गन्धर्वदैत्यैः चित्रं-रंरम्यते-तन् त्रिभुवनवपुषं विष्णुमीशन् नमामि ॥२॥
Bhūḥ pādau yasya nābhir-viyadasura-nilaścandra sūryau ca netre, karṇāvāśāḥ śirodyaurmukhamapi dahano yasya vāsteyamabdhiḥ (hi)।
Antaḥsthañ yasya viśvaṁ sura-nara-khaga-gobhogi-gandharvadaityaiḥ, citraṁ-raṁ-ramyate-tan tribhuvanavapuṣaṁ viṣṇumīśan namāmi ॥2॥
பூ: பாதெள யஸ்ய நாபிர்வியதஸூர நிலச்’: சந்த்ர ஸூர்யெள ச நேத்ரே
கர்ணாவாசா’ சி’ரோத்யெளர் முகமபி தஹனோ யஸ்ய வாஸ்தேய மப்தி |
அந்தஸ்த்தம் யஸ்ய விச்’வம் ஸுர நர௧௧கோ போகி கந்தர்வ தைத்யை: |
சித்ரம் ரம் ரம்யதே தம் த்ரிபுவன வபுஷம் விஷ்ணுமீச’ம் நமாமி ||2
ॐन् नमो भगवते वासुदेवाय
शान्ताकारं भुजगशयनं पद्मनाभं सुरेशं विश्वाधारङ् गगनसदृशं मेघवर्णं शुभाङ्गम् ।
लक्ष्मीकान्तङ् कमलनयनञ् योगिहृद्ध्यानगम्यम् वन्दे विष्णुं भवभयहरं सर्वलोकैकनाथम् ॥ ३॥
On namo bhagavate vāsudevāya
Śāntākāraṁ bhujagaśayanaṁ padmanābhaṁ sureśaṁ, viśvādhāraṅ gaganasadṛśaṁ meghavarṇaṁ śubhāngam।
lakṣmīkāntaṅ kamalanayanañ yogihṛd-dhyānagamyaṁ, vande viṣṇuṁ bhavabhaya-haraṁ sarvalokai-kanātham॥3॥
ஓன் நமோ பகவதே வாஸுதேவாய
சா’ந்தாகாரம் புஜகச’யனம் பத்மநாபம் ஸுரேச’ம், விச்’வாதாரம் ௧௧னஸத்ருச’ம் மேகவர்ணம் சு’பாங்கம் |
லக்ஷ்மீகாந்தன் கமலநயனன் யோகிஹ்ருத்-த்யானகம்யம், வந்தே விஷ்ணும் பவபயஹரம் ஸர்வலோகைகநாதம்॥3॥
मेघश्यामं पीतकौशेयवासं श्रीवत्साङ्कं कौस्तुभोद्भासिताङ्गम् ।
पुण्योपेतं पुण्डरीकायताक्षं विष्णुं वन्दे सर्वलोकैकनाथम् ॥ ४॥
Meghaśyāmaṁ pītakauśeyavāsaṁ, śrīvatsānkaṅ kaustubhodbhāsitāngam।
Puṇyopetaṁ punḍarīkāyatākṣaṁ, viṣṇuṁ vande sarvalokaikanātham॥4॥
மேகச்’யாமம் பீதகெளசே’யவாஸம், ஸ்ரீவத்ஸாங்கன் கெளஸ்துபோத்பாஸிதாங்கம்।
புண்யோபேதம் புண்டரீகாயதாக்ஷம், விஷ்ணும் வந்தே ஸ்ர்வலோகைகநாதம் ॥4॥
नमः समस्तभूतानामादिभूताय भूभृते ।
अनेकरूपरूपाय विष्णवे प्रभविष्णवे ॥ ५॥
Namaḥ samasta-bhūtānām-ādibhūtāya bhūbhṛte।
Aneka-rūpa-rūpāya viṣṇave prabha-viṣṇave॥5॥
நம : ஸமஸ்த பூதானாம், ஆதிபூதாய பூப்ருதே |
அனேகரூபரூபாய, விஷ்ணவே ப்ரபவிஷ்ணவே ||5
सशङ्खचक्रं सकिरीटकुण्डलं सपीतवस्त्रं सरसीरुहेक्षणम् ।
सहारवक्षःस्थलशोभिकौस्तुभन नमामि विष्णुं शिरसा चतुर्भुजम् ॥ ६॥
Saśankhacakraṁ sakirīṭakunḍalaṁ, sapītavastraṁ sarasīruhekṣaṇam।Sahāravakṣaḥsthalaśobhikaustubhan, namāmi viṣṇuṁ śirasā caturbhujam॥6॥
ஸச’ங்கசக்ரம் ஸகிரீடகுண்டலம், ஸபீதவஸ்த்ரம் ஸரஸீருஹேக்ஷணம்।
ஸஹாரவக்ஷஸ்த்தல சோ’பிகெளஸ்துபன், நமாமி விஷ்ணும் சி’ரஸா சதுர்ப்புஜம் ॥6॥
छायायां पारिजातस्य हेमसिंहासनोपरि आसीनमम्बुदश्याममायताक्षमलङ्कृतम् ।
चन्द्राननङ् चतुर्बाहुं श्रीवत्साङ्कित वक्षसं रुक्मिणी सत्यभामाभ्यां सहितङ् कृष्णमाश्रये ॥ ७॥
Chāyāyāṁ pārijātasya hemasiṁhāsanopari, āsīnamaṁ-budaśyāmam-āyatākṣam-alaṅkṛtam।
Candrānanañ caturbāhuṁ śrīvatsānkita-vakṣasam, rukmiṇī-satyabhāmābhyāṁ sahitañ kṛṣṇamāśraye॥7॥
சாயாயாம் பாரிஜாதஸ்ய ஹேம ஸிம்ஹாஸனோபரி, ஆஸீனமம்புத ச்’யாமம் ஆயதாக்ஷமலங்க்ருதம்।
சந்த்ரானனன் சதுர்பாஹும் ஸ்ரீவத்ஸாங்கித வக்ஷஸம், ருக்மிணீ-ஸத்யபாமாப்யாம் ஸஹிதம் க்ருஷ்ணமாச்’ரயே ॥7॥
ॐ विश्वं विष्णुर्वषट्कारो भूतभव्यभवत्प्रभुः ।
भूतकृद्भूतभृद्भावो भूतात्मा भूतभावनः ॥ १॥
Oṃ viśvaṁ viṣṇurvaṣaṭkāro bhūta-bhavya-bhavat-prabhuḥ (hu),
Bhūtakṛd-bhūtabhṛdbhāvo bhūtātmā bhūta-bhāvanaḥ (ha) (1)
விச்’வம் விஷ்ணுர்-வஷட்காரோ, பூத பவ்ய பவத் ப்ரபு: ।
பூதக்ருத் பூதப்ருத் பாவோ, பூதாத்மா பூதபாவன: (1)
पूतात्मा परमात्मा च मुक्तानां परमा गतिः ।
अव्ययः पुरुषः साक्षी क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च ॥ २॥
Pūtātmā paramātmā ca muktānāṁ paramā gatiḥ (hi),
Avyayaḥ puruṣaḥ sākṣī kṣetrajñokṣara eva ca. (2)
பூதாத்மா பரமாத்மாச, முக்தானாம் பரமாகதி: ।
அவ்யய: புருஷ: ஸாக்ஷீ, க்ஷேத்ரஜ்ஞோ(அ)க்ஷர ஏவ ச (2)
योगो योगविदान् नेता प्रधानपुरुषेश्वरः ।
नारसिंहवपुः श्रीमान् केशवः पुरुषोत्तमः ॥ ३॥
Yogo yoga-vidān netā pradhāna-puruṣeśvaraḥ (ha),
Nārasiṁhavapuḥ śrīmān keśavaḥ puruṣottamaḥ (ha). (3)
யோகோ யோக விதான் நேதா, ப்ரதானபுருஷேச்’வர: ।
நாரஸிம்ஹவபு: ஸ்ரீமான், கேசவ:புருஷோத்தம: ||3
सर्वः शर्वः शिवः स्थाणुर्भूतादिर्निधिरव्ययः ।
सम्भवो भावनो भर्ता प्रभवः प्रभुरीश्वरः ॥ ४॥
Sarvaḥ śarvaḥ śivaḥ sthāṇur-bhūtādir-nidhir-avyayaḥ (ha),
Saṁbhavo bhāvano bhartā prabhavaḥ prabhurīśvaraḥ (ha). (4)
ஸர்வ: ச’ர்வ: சி’வ: ஸ்தாணுர், பூதாதிர் நிதிரவ்யய: ।
ஸம்பவோ பாவனோ பர்த்தா, ப்ரபவ: ப்ரபுரீச்’வர: (4)
स्वयम्भूः शम्भुरादित्यः पुष्कराक्षो महास्वनः ।
अनादिनिधनो धाता विधाता धातुरुत्तमः ॥ ५॥
Svayaṁbhūḥ śaṁbhur-ādityaḥ puṣkarākṣo mahāsvanaḥ (ha),
Anādi-nidhano dhātā vidhātā dhātur-uttamaḥ (ha). (5)
ஸ்வயம்பூச் ச’ம்பு-ராதித்ய:, புஷ்கராக்ஷோ மஹாஸ்வன: ।
அநாதி நிதனோ தாதா, விதாதா தாது ருத்தம: (5)
अप्रमेयो हृषीकेशः पद्मनाभोऽमरप्रभुः ।
विश्वकर्मा मनुस्त्वष्टा स्थविष्ठः स्थविरो ध्रुवः ॥ ६॥
Aprameyo hṛṣīkeśaḥ padmanābho’maraprabhuḥ (hu),
Viśvakarmā manustvaṣṭā sthaviṣṭhaḥ sthaviro dhruvaḥ (ha). (6)
அப்ரமேயோ ஹ்ருஷீகேச’:, பத்மநாபோ(அ)மரப்ரபு: ।
விச்’வகர்மா மனுஸ் த்வஷ்டா, ஸ்தவிஷ்ட: ஸ்த்தவிரோ த்ருவ: (6)
अग्राह्यः शाश्वतः कृष्णो लोहिताक्षः प्रतर्दनः ।
प्रभूतस्त्रिककुब्धाम पवित्रं मङ्गलं परम् ॥ ७॥
Agrāhyaḥ śāśvataḥ kṛṣṇo lohitākṣaḥ pratardanaḥ (ha),
Prabhū-tastrika-kubdhāma pavitraṁ mangalaṁ param. (7)
அக்ராஹ்ய: சா’ச்வத: க்ருஷ்ணோ, லோஹிதாக்ஷ: ப்ரதர்த்தன:।
ப்ரபூதஸ் த்ரிககுப்தாம, பவித்ரம் மங்களம் பரம் (7)
ईशानः प्राणदः प्राणो ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः ।
हिरण्यगर्भो भूगर्भो माधवो मधुसूदनः ॥ ८॥
Īśānaḥ prāṇadaḥ prāṇo jyeṣṭhaḥ śreṣṭhaḥ prajāpatiḥ (hi),
Hiraṇya-garbho bhūgarbho mādhavo madhusūdanaḥ (ha). (8)
ஈசா’ன: ப்ராணத: ப்ராணோ, ஜ்யேஷ்ட்ட: ச்’ரேஷ்ட்ட: ப்ரஜாபதி: ।
ஹிரண்யகர்ப்போ பூகர்ப்போ, மாதவோ மதுஸூதன: (8)
ईश्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रमः क्रमः ।
अनुत्तमो दुराधर्षः कृतज्ञः कृतिरात्मवान् ॥ ९॥
Īśvaro vikramī dhanvī medhāvī vikramaḥ kramaḥ (ha),
Anuttamo durā–dharṣaḥ kṛtajñaḥ kṛtir-ātmavān. (9)
ஈச்’வரோ விக்ரமீ தன்வீ, மேதாவீவிக்ரம: க்ரம: ।
அனுத்தமோ துராதர்ஷ:, க்ருதஜ்ஞ: க்ருதிராத்மவான்
सुरेशः शरणं शर्म विश्वरेताः प्रजाभवः ।
अहः संवत्सरो व्यालः प्रत्ययः सर्वदर्शनः ॥ १०॥
Sureśaḥ śaraṇaṁ śarma viśva-retāḥ prajā–bhavaḥ (ha),
Ahaḥ saṁvatsaro vyālaḥ prat-yayaḥ sarva-darśanaḥ (ha). (10)
ஸுரேச’:ச’ரணம் சர்ம, விச்’வரேதா: ப்ரஜாபவ: ।
அஹ: ஸம்வத்ஸரோவ்யால:, ப்ரத்யய: ஸர்வதர்ச’ன: (10)
अजः सर्वेश्वरः सिद्धः सिद्धिः सर्वादिरच्युतः ।
वृषाकपिरमेयात्मा सर्वयोगविनिःसृतः ॥ ११॥
Ajaḥ sarveś-varaḥ siddhaḥ siddhiḥ sarvādir-acyutaḥ(ha),
Vṛṣāka-pirame–yātmā sarva-yoga-viniḥ-sṛtaḥ (ha). (11)
அஜஸ்: ஸர்வேச்’வரஸ்: ஸித்த:, ஸித்திஸ்: ஸர்வாதிரச்யுத: |
வ்ருஷாகபிரமேயாத்மா, ஸர்வயோக வினிஸ்ருத: (11)
वसुर्वसुमनाः सत्यः समात्माऽसम्मितः समः ।
अमोघः पुण्डरीकाक्षो वृषकर्मा वृषाकृतिः ॥ १२॥
Vasur-vasumanāḥ satyaḥ samātmā sam-mitaḥ samaḥ (ha),
Amoghaḥ puṇḍarī–kākṣo vṛṣa-karmā vṛṣā-kṛtiḥ (hi). (12)
வஸுர் வஸுமனாஸ்: ஸத்யஸ்:, ஸமாத்மா ஸம்மிதஸ்ஸம: |
அமோக: புண்டரீகாக்ஷோ, வ்ருஷகர்மா வ்ருஷாக்ருதி: (12)
रुद्रो बहुशिरा बभ्रुर्विश्वयोनिः शुचिश्रवाः ।
अमृतः शाश्वतः स्थाणुर्वरारोहो महातपाः ॥ १३॥
Rudro bahu-śirā babhrur-viśvayoniḥ śuci-śravāḥ (h),
Amṛtaḥ śāśvataḥ sthāṇur-varāroho mahā-tapāḥ (h). (13)
सर्वगः सर्वविद्भानुर्विष्वक्सेनो जनार्दनः ।
वेदो वेदविदव्यङ्गो वेदाङ्गो वेदवित् कविः ॥ १४॥
Sarvagaḥ sarva-vidbhānur-viṣvakseno janārdanaḥ (ha),
Vedo vedavidavyaṅgo vedāṅgo vedavit kaviḥ (hi). (14)
लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्माध्यक्षः कृताकृतः ।
चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्भुजः ॥ १५॥
Lokā–dhyakṣaḥ surā–dhyakṣo dharmā–dhyakṣaḥ kṛtā-kṛtaḥ (ha),
Caturātmā caturvyūhaś-caturdaṁṣṭraś-caturbhujaḥ (ha). (15)
भ्राजिष्णुर्भोजनं भोक्ता सहिष्णुर्जगदादिजः ।
अनघो विजयो जेता विश्वयोनिः पुनर्वसुः ॥ १६॥
Bhrā-jiṣṇur-bhojanaṁ bhoktā sahiṣṇur-jagadā-dijaḥ (ha),
Anagho vijayo jetā viśva-yoniḥ punar-vasuḥ (hu). (16)
उपेन्द्रो वामनः प्रांशुरमोघः शुचिरूर्जितः ।
अतीन्द्रः सङ्ग्रहः सर्गो धृतात्मा नियमो यमः ॥ १७॥
Upendro vāmanaḥ prāṁśur-amoghaḥ śucir-ūrjitaḥ (ha).
Atīndraḥ saṅgrahaḥ sargo dhṛtātmā niyamo yamaḥ (ha). (17)
वेद्यो वैद्यः सदायोगी वीरहा माधवो मधुः ।
अतीन्द्रियो महामायो महोत्साहो महाबलः ॥ १८॥
Vedyo vaidyaḥ sadāyogī vīrahā mādhavo madhuḥ (hu),
Atīndriyo mahāmāyo mahot-sāho mahābalaḥ (ha). (18)
महाबुद्धिर्महावीर्यो महाशक्तिर्महाद्युतिः ।
अनिर्देश्यवपुः श्रीमान् अमेयात्मा महाद्रिधृक् ॥ १९॥
Mahābuddhir-mahāvīryo mahāśaktir-mahādyutiḥ (hi),
Anirdeśyavapuḥ śrīmān ameyātmā mahādridhṛk. (19)
महेष्वासो महीभर्ता श्रीनिवासः सताङ् गतिः ।
अनिरुद्धः सुरानन्दो गोविन्दो गोविदां पतिः ॥ २०॥
Maheṣ-vāso mahī–bhartā śrīni-vāsaḥ satāṅ gatiḥ (hi),
Aniruddhaḥ surā-nando govindo govidāṁ patiḥ (hi). (20)
मरीचिर्दमनो हंसः सुपर्णो भुजगोत्तमः ।
हिरण्यनाभः सुतपाः पद्मनाभः प्रजापतिः ॥ २१॥
Marīcir-damano haṁsaḥ suparṇo bhuja-gottamaḥ (ha),
Hiraṇya-nābhaḥ sutapāḥ padma-nābhaḥ prajāpatiḥ (hi). (21)
अमृत्युः सर्वदृक् सिंहः सन्धाता सन्धिमान् स्थिरः ।
अजो दुर्मर्षणः शास्ता विश्रुतात्मा सुरारिहा ॥ २२॥
Amṛtyuḥ sarvadṛk siṁhaḥ sandhātā sandhimān sthiraḥ (ha),
Ajo durmar-ṣaṇaḥ śāstā viśrutātmā surārihā. (22)
गुरुर्गुरुतमो धाम सत्यः सत्यपराक्रमः ।
निमिषोऽनिमिषः स्रग्वी वाचस्पतिरुदारधीः ॥ २३॥
Gurur-gurutamo dhāmaḥ satyaḥ satya-parākramaḥ (ha),
Nimiṣo nimiṣaḥ sragvī vācas-patir-udāradhīḥ (hi). (23)
अग्रणीर्ग्रामणीः श्रीमान् न्यायो नेता समीरणः ।
सहस्रमूर्धा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥ २४॥
Agraṇīr-grāmaṇīḥ śrīmān nyāyo netā samīraṇaḥ (ha),
Sahasra-mūrdhā viśvātmā saha-srākṣaḥ saha-srapāt. (24)
आवर्तनो निवृत्तात्मा संवृतः सम्प्रमर्दनः ।
अहः संवर्तको वह्निरनिलो धरणीधरः ॥ २५॥
Āvartanō nivṛt-tātmā saṁvṛtaḥ sampramar-danaḥ (ha),
Ahaḥ saṁvartakō vahnir–anilo dharaṇī–dharaḥ (ha). (25)
सुप्रसादः प्रसन्नात्मा विश्वधृग्विश्वभुग्विभुः ।
सत्कर्ता सत्कृतः साधुर्जह्नुर्नारायणो नरः ॥ २६॥
Suprasādaḥ prasannātmā viśvadhṛg-viśvabhug-vibhuḥ (hu),
Satkartā satkṛtaḥ sādhur-jahnur-nārāyaṇo naraḥ (ha). (26)
असङ्ख्येयोऽप्रमेयात्मा विशिष्टः शिष्टकृच्छुचिः ।
सिद्धार्थः सिद्धसङ्कल्पः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः ॥ २७॥
Asaṅkhyeyō’prameyātmā viśiṣṭaḥ śiṣṭa-kṛc-chuciḥ (hi),
Siddhārthaḥ siddha-saṅkalpaḥ siddhidaḥ siddhi-sādhanaḥ (ha). (27)
वृषाही वृषभो विष्णुर्वृषपर्वा वृषोदरः ।
वर्धनो वर्धमानश्च विविक्तः श्रुतिसागरः ॥ २८॥
Vṛṣāhī vṛṣabho viṣṇur-vṛṣaparvā vṛṣodaraḥ (ha),
Vardhano vardha-mānaśca viviktaḥ śruti-sāgaraḥ (ha). (28)
सुभुजो दुर्धरो वाग्मी महेन्द्रो वसुदो वसुः ।
नैकरूपो बृहद्रूपः शिपिविष्टः प्रकाशनः ॥ २९॥
Subhujo durdharo vāgmī mahendro vasudo vasuḥ (hu),
Naika-rūpo bṛhad-rūpaḥ śipi-viṣṭaḥ prakāśanaḥ (ha). (29)
ओजस्तेजोद्युतिधरः प्रकाशात्मा प्रतापनः ।
ऋद्धः स्पष्टाक्षरो मन्त्रश्चन्द्रांशुर्भास्करद्युतिः ॥ ३०॥
Ojas-tejo-dyuti-dharaḥ prakāśātmā pratāpanaḥ (ha),
Ṛddhaḥ spaṣṭāk-ṣaro mantraś-candrāṁ-śurbhāskara-dyutiḥ (hi). (30)
अमृतांशूद्भवो भानुः शशबिन्दुः सुरेश्वरः ।
औषधञ् जगतः सेतुः सत्यधर्मपराक्रमः ॥ ३१॥
Amṛtāṁ-śūdbhavo bhānuḥ śaśa-binduḥ sureśvaraḥ (ha),
Auṣadhañ jagataḥ setuḥ satya-dharma-parākramaḥ (ha). (31)
भूतभव्यभवन्नाथः पवनः पावनोऽनलः ।
कामहा कामकृत्कान्तः कामः कामप्रदः प्रभुः ॥ ३२॥
Bhūta-bhavya-bhavan-nāthaḥ pavanaḥ pāvano-nalaḥ (ha),
Kāmahā kāmakṛt-kāntaḥ kāmaḥ kāmapradaḥ prabhuḥ (hu). (32)
युगादिकृद्युगावर्तो नैकमायो महाशनः ।
अदृश्यो व्यक्तरूपश्च सहस्रजिदनन्तजित् ॥ ३३॥
Yugā-dikṛd-yugā-varto naika-māyo mahā-śanaḥ (ha),
Adṛśyo vyakta-rūpaśca sahasra-jidanan-tajit. (33)
इष्टोऽविशिष्टः शिष्टेष्टः शिखण्डी नहुषो वृषः ।
क्रोधहा क्रोधकृत्कर्ता विश्वबाहुर्महीधरः ॥ ३४॥
Iṣṭo-viśiṣṭaḥ śiṣṭeṣṭaḥ śikhaṇḍī nahuṣō vṛṣaḥ (ha),
Krodhahā krodha-kṛt-kartā viśva-bāhur-mahī–dharaḥ (ha). (34)
अच्युतः प्रथितः प्राणः प्राणदो वासवानुजः ।
अपान् निधिरधिष्ठानमप्रमत्तः प्रतिष्ठितः ॥ ३५॥
Acyutaḥ prathitaḥ prāṇaḥ prāṇado vāsa-vānujaḥ (ha),
Apān nidhir-adhiṣṭhānam-apramattaḥ pratiṣṭhitaḥ (ha). (35)
स्कन्दः स्कन्दधरो धुर्यो वरदो वायुवाहनः ।
वासुदेवो बृहद्भानुरादिदेवः पुरन्दरः ॥ ३६॥
Skandaḥ skandadharo dhuryo varado vāyu-vāhanaḥ (ha),
Vāsudevo bṛhad-bhānur-ādidevaḥ puran-daraḥ (ha). (36)
अशोकस्तारणस्तारः शूरः शौरिर्जनेश्वरः ।
अनुकूलः शतावर्तः पद्मी पद्मनिभेक्षणः ॥ ३७॥
Aśoka-stāraṇa-stāraḥ śūraḥ śaurir-janeśvaraḥ (ha),
Anukūlaḥ śatā-vartaḥ padmī padma-nibhekṣaṇaḥ (ha). (37)
पद्मनाभोऽरविन्दाक्षः पद्मगर्भः शरीरभृत् ।
महर्द्धिरृद्धो वृद्धात्मा महाक्षो गरुडध्वजः ॥ ३८॥
Padma-nābho-ravin-dākṣaḥ padma-garbhaḥ śarīra-bhṛt।
Maharddhir ṛddho vṛd-dhātmā mahākṣo garuḍa-dhvajaḥ. (38)
अतुलः शरभो भीमः समयज्ञो हविर्हरिः ।
सर्वलक्षणलक्षण्यो लक्ष्मीवान् समितिञ्जयः ॥ ३९॥
Atulaḥ śarabho bhīmaḥ samayajño havir-hariḥ (hi),
Sarva-lakṣaṇa-lakṣaṇyo lakṣmīvān samitiñ-jayaḥ. (39)
विक्षरो रोहितो मार्गो हेतुर्दामोदरः सहः ।
महीधरो महाभागो वेगवानमिताशनः ॥ ४०॥
Vikṣaro rohito mārgo hetur-dāmodaraḥ sahaḥ (ha),
Mahīdharo mahābhāgō vegavāna-mitāśanaḥ (ha). (40)
उद्भवः क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः ।
करणङ् कारणङ् कर्ता विकर्ता गहनो गुहः ॥ ४१॥
Udbhavaḥ kṣobhaṇo devaḥ śrīgarbhaḥ parameśvaraḥ (ha),
Karaṇaṅ kāraṇaṅ kartā vikartā gahano guhaḥ (ha). (41)
व्यवसायो व्यवस्थानः संस्थानः स्थानदो ध्रुवः ।
परर्द्धिः परमस्पष्टस्तुष्टः पुष्टः शुभेक्षणः ॥ ४२॥
Vyava-sāyo vyava-sthānaḥ saṁsthānaḥ sthānado dhruvaḥ (ha),
Pararddhiḥ paramas-paṣṭas-tuṣṭaḥ puṣṭaḥ śubhekṣaṇaḥ (ha). (42)
रामो विरामो विरजो मार्गो नेयो नयोऽनयः ।
वीरः शक्तिमतां श्रेष्ठो धर्मो धर्मविदुत्तमः ॥ ४३॥
Rāmo virāmo virajo mārgo neyo nayo-nayaḥ (ha),
Vīraḥ śaktimatāṁ śreṣṭho dharmo dharma-vidut-tamaḥ (ha). (43)
वैकुण्ठः पुरुषः प्राणः प्राणदः प्रणवः पृथुः ।
हिरण्यगर्भः शत्रुघ्नो व्याप्तो वायुरधोक्षजः ॥ ४४॥
Vaikuṇṭhaḥ puruṣaḥ prāṇaḥ prāṇadaḥ praṇavaḥ pṛthuḥ (hu),
Hiraṇya-garbhaḥ śatrughno vyāpto vāyura-dhokṣajaḥ (ha). (44)
ऋतुः सुदर्शनः कालः परमेष्ठी परिग्रहः ।
उग्रः संवत्सरो दक्षो विश्रामो विश्वदक्षिणः ॥ ४५॥
Ṛtuḥ sudarśanaḥ kālaḥ parameṣṭhī parigrahaḥ (ha),
Ugraḥ saṁvatsaro dakṣo viśrāmo viśva-dakṣiṇaḥ (ha). (45)
विस्तारः स्थावरस्थाणुः प्रमाणं बीजमव्ययम् ।
अर्थोऽनर्थो महाकोशो महाभोगो महाधनः ॥ ४६॥
Vistāraḥ sthāvara-sthāṇuḥ pramāṇaṁ bīja-mavyayam,
Artho-nartho mahā–kośo mahā–bhogo mahā–dhanaḥ (ha). (46)
अनिर्विण्णः स्थविष्ठोऽभूर्धर्मयूपो महामखः ।
नक्षत्रनेमिर्नक्षत्री क्षमः क्षामः समीहनः ॥ ४७॥
Anir-viṇṇaḥ sthaviṣṭho–bhūr-dharma-yūpo mahā-makhaḥ (ha).
Nakṣatrane-mir-nakṣatrī kṣamaḥ kṣāmaḥ samī-hanaḥ (ha). (47)
यज्ञ इज्यो महेज्यश्च क्रतुः सत्रं सताङ् गतिः ।
सर्वदर्शी विमुक्तात्मा सर्वज्ञो ज्ञानमुत्तमम् ॥ ४८॥
Yajña ijyō mahe-jyaśca kratuḥ satraṁ satāṅ gatiḥ (hi),
Sarva-darśī vimuk-tātmā sarvajñō jñāna-muttamam. (48)
सुव्रतः सुमुखः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुहृत् ।
मनोहरो जितक्रोधो वीरबाहुर्विदारणः ॥ ४९॥
Suvrataḥ sumukhaḥ sūkṣmaḥ sughoṣaḥ sukhadaḥ suhṛt,
Mano-haro jita-krodho vīra-bāhur-vidā-raṇaḥ (ha). (49)
स्वापनः स्ववशो व्यापी नैकात्मा नैककर्मकृत् ।
वत्सरो वत्सलो वत्सी रत्नगर्भो धनेश्वरः ॥ ५०॥
Svāpanaḥ svavaśo vyāpī naikātmā naika-karmakṛt,
Vatsaro vatsalo vatsī ratna-garbho dhane-śvaraḥ (ha). (50)
धर्मगुब्धर्मकृद्धर्मी सदसत्क्षरमक्षरम् ।
अविज्ञाता सहस्रांशुर्विधाता कृतलक्षणः ॥ ५१॥
Dharma-gub-dharma-kṛd-dharmī sadasat-kṣara-makṣaram,
Avijñātā saha-srāṁśur-vidhātā kṛta-lakṣaṇaḥ (ha). (51)
गभस्तिनेमिः सत्त्वस्थः सिंहो भूतमहेश्वरः ।
आदिदेवो महादेवो देवेशो देवभृद्गुरुः ॥ ५२॥
Gabhas-tinemiḥ sattvasthaḥ siṁho bhūta-maheśvaraḥ (ha),
Ādidevo mahādevo deveśo deva-bhṛd-guruḥ (hu). (52)
उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः ।
शरीरभूतभृद्भोक्ता कपीन्द्रो भूरिदक्षिणः ॥ ५३॥
Uttaro gopatir-goptā jñāna-gamyaḥ purātanaḥ (ha),
Śarīra-bhūta-bhṛd-bhoktā kapīndro bhūri-dakṣiṇaḥ (ha). (53)
सोमपोऽमृतपः सोमः पुरुजित्पुरुसत्तमः ।
विनयो जयः सत्यसन्धो दाशार्हः सात्वतां पतिः ॥ ५४॥
Somapo-mṛtapaḥ somaḥ purujit-puru-sattamaḥ (ha),
Vinayo jayaḥ satya-sandho dāśārhaḥ sātvatāṁ patiḥ (hi). (54)
जीवो विनयिता साक्षी मुकुन्दोऽमितविक्रमः ।
अम्भोनिधिरनन्तात्मा महोदधिशयोऽन्तकः ॥ ५५॥
Jīvo vinayitā sākṣī mukundo-mita-vikramaḥ (ha),
Ambho-nidhir-anantātmā mahodadhi-śayontakaḥ (ha). (55)
अजो महार्हः स्वाभाव्यो जितामित्रः प्रमोदनः ।
आनन्दो नन्दनो नन्दः सत्यधर्मा त्रिविक्रमः ॥ ५६॥
Ajo mahārhaḥ svābhāvyo jitāmitraḥ pramodanaḥ (ha),
Ānando nandano nandaḥ satyadharmā trivikramaḥ (ha). (56)
महर्षिः कपिलाचार्यः कृतज्ञो मेदिनीपतिः ।
त्रिपदस्त्रिदशाध्यक्षो महाशृङ्गः कृतान्तकृत् ॥ ५७॥
Maharṣiḥ kapilā–cāryaḥ kṛtajño medinī-patiḥ (hi),
Tripadas-tridaśā–dhyakṣo mahā-śṛṅgaḥ kṛtān-takṛt. (57)
महावराहो गोविन्दः सुषेणः कनकाङ्गदी ।
गुह्यो गभीरो गहनो गुप्तश्चक्रगदाधरः ॥ ५८॥
Mahā-varāho govindaḥ suṣeṇaḥ kana-kāṅgadī,
Guhyo gabhīro gahano guptaś-cakra-gadā–dharaḥ (ha). (58)
वेधाः स्वाङ्गोऽजितः कृष्णो दृढः सङ्कर्षणोऽच्युतः ।
वरुणो वारुणो वृक्षः पुष्कराक्षो महामनाः ॥ ५९॥
Vedhāḥ svāṅgo-jitaḥ kṛṣṇo dṛḍhaḥ saṅkar-ṣaṇo-cyutaḥ (ha),
Varuṇo vāruṇo vṛukṣaḥ puṣkarākṣo mahā-manāḥ (h). (59)
भगवान् भगहाऽऽनन्दी वनमाली हलायुधः ।
आदित्यो ज्योतिरादित्यः सहिष्णुर्गतिसत्तमः ॥ ६०॥
Bhagavān bhagahā-nandī vanamālī halā-yudhaḥ (ha),
Ādityo jyotir-ādityaḥ sahiṣṇur-gati-sattamaḥ (ha). (60)
सुधन्वा खण्डपरशुर्दारुणो द्रविणप्रदः ।
दिवस्पृक् सर्वदृग्व्यासो वाचस्पतिरयोनिजः ॥ ६१॥
Sudhanvā khaṇḍa-paraśur-dāruṇo draviṇa-pradaḥ (ha),
Divaspṛk sarva-dṛg-vyāso vācas-patir-ayonijaḥ (ha). (61)
त्रिसामा सामगः साम निर्वाणं भेषजं भिषक् ।
संन्यासकृच्छमः शान्तो निष्ठा शान्तिः परायणम् ॥ ६२॥
Trisāmā sāmagaḥ sāma nirvāṇaṁ bheṣajaṁ bhiṣak,
Sannyāsakṛcchama śānto niṣṭhā śāntiḥ parāyaṇam. (62)
शुभाङ्गः शान्तिदः स्रष्टा कुमुदः कुवलेशयः ।
गोहितो गोपतिर्गोप्ता वृषभाक्षो वृषप्रियः ॥ ६३॥
Śubhāṅgaḥ śāntidaḥ sraṣṭā kumudaḥ kuvale-śayaḥ (ha),
Gohito gopatir-goptā vṛṣa-bhākṣo vṛṣa-priyaḥ (ha). (63)
अनिवर्ती निवृत्तात्मा सङ्क्षेप्ता क्षेमकृच्छिवः ।
श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः श्रीपतिः श्रीमतांवरः ॥ ६४॥
Anivartī nivṛt-tātmā sankṣeptā kṣema-kṛc-chivaḥ (ha),
Śrīvatsa-vakṣāḥ śrīvāsaḥ śrīpatiḥ śrīmatāṁvaraḥ (ha). (64)
श्रीदः श्रीशः श्रीनिवासः श्रीनिधिः श्रीविभावनः ।
श्रीधरः श्रीकरः श्रेयः श्रीमाँल्लोकत्रयाश्रयः ॥ ६५॥
Śrīdaḥ śrīśaḥ śrīnivāsaḥ śrīnidhiḥ śrīvibhāvanaḥ (ha),
Śrīdharaḥ śrīkaraḥ śreyaḥ śrīmān-loka-trayā-śrayaḥ (ha). (65)
स्वक्षः स्वङ्गः शतानन्दो नन्दिर्ज्योतिर्गणेश्वरः ।
विजितात्माऽविधेयात्मा सत्कीर्तिश्छिन्नसंशयः ॥ ६६॥
Svakṣaḥ svaṅgaḥ śatānaṅdo naṅdir-jyotir-gaṇeśvaraḥ (ha),
Vijitātmā vidheyātmā satkīrtiś-chinna-saṁśayaḥ (ha). (66)
उदीर्णः सर्वतश्चक्षुरनीशः शाश्वतस्थिरः ।
भूशयो भूषणो भूतिर्विशोकः शोकनाशनः ॥ ६७॥
Udīrṇaḥ sarvataś-cakṣur-anīśaḥ śāśvata-sthiraḥ (ha),
Bhūśayo bhūṣaṇo bhūtir-viśokaḥ śoka-nāśanaḥ (ha). (67)
अर्चिष्मानर्चितः कुम्भो विशुद्धात्मा विशोधनः ।
अनिरुद्धोऽप्रतिरथः प्रद्युम्नोऽमितविक्रमः ॥ ६८॥
Arciṣmān-arcitaḥ kumbho viśuddhātmā viśo–dhanaḥ,
Aniruddho-pratirathaḥ pradyumno-mita-vikramaḥ (ha). (68)
कालनेमिनिहा वीरः शौरिः शूरजनेश्वरः ।
त्रिलोकात्मा त्रिलोकेशः केशवः केशिहा हरिः ॥ ६९॥
Kālane-minihā vīraḥ śauriḥ śūra-janeśvaraḥ (ha),
Trilokātmā trilokeśaḥ keśavaḥ keśihā hariḥ (hi). (69)
कामदेवः कामपालः कामी कान्तः कृतागमः ।
अनिर्देश्यवपुर्विष्णुर्वीरोऽनन्तो धनञ्जयः ॥ ७०॥
Kāmadevaḥ kāmapālaḥ kāmī kāntaḥ kṛtāgamaḥ (ha),
Anirdeśya-vapur-viṣṇur-vīronanto dhanañ-jayaḥ (ha). (70)
ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद् ब्रह्मा ब्रह्म ब्रह्मविवर्धनः ।
ब्रह्मविद् ब्राह्मणो ब्रह्मी ब्रह्मज्ञो ब्राह्मणप्रियः ॥ ७१॥
Brahmaṇyo brahmakṛd brahmā brahma brahma-vivar-dhanaḥ (ha),
Brahmavid brāhmaṇo brahmī brahmajño brāhmaṇa-priyaḥ (ha). (71)
महाक्रमो महाकर्मा महातेजा महोरगः ।
महाक्रतुर्महायज्वा महायज्ञो महाहविः ॥ ७२॥
Mahā-kramo mahā-karmā mahā–tejā maho-ragaḥ (ha),
Mahā-kratur-mahā-yajvā mahā-yajño mahā-haviḥ (hi). (72)
स्तव्यः स्तवप्रियः स्तोत्रं स्तुतिः स्तोता रणप्रियः ।
पूर्णः पूरयिता पुण्यः पुण्यकीर्तिरनामयः ॥ ७३॥
Stavyaḥ stavapriyaḥ stotraṁ stutiḥ stotā raṇapriyaḥ (ha),
Pūrṇaḥ pūrayitā puṇyaḥ puṇya-kīrtir-anāmayaḥ (ha). (73)
मनोजवस्तीर्थकरो वसुरेता वसुप्रदः ।
वसुप्रदो वासुदेवो वसुर्वसुमना हविः ॥ ७४॥
Manojavastīr-thakaro vasuretā vasupradaḥ (ha),
Vasuprado vāsudevo vasur-vasumanā haviḥ (hi). (74)
सद्गतिः सत्कृतिः सत्ता सद्भूतिः सत्परायणः ।
शूरसेनो यदुश्रेष्ठः सन्निवासः सुयामुनः ॥ ७५॥
Sadgatiḥ satkṛtiḥ sattā sadbhūtiḥ satparāyaṇaḥ (ha),
Śūraseno yadu-śreṣṭhaḥ sanni-vāsaḥ suyā-munaḥ (ha). (75)
भूतावासो वासुदेवः सर्वासुनिलयोऽनलः ।
दर्पहा दर्पदो दृप्तो दुर्धरोऽथापराजितः ॥ ७६॥
Bhūtāvāso vāsudevaḥ sarvā-sunilayo-nalaḥ (ha),
Darpahā darpado dṛpto durdharothā-parājitaḥ (ha). (76)
विश्वमूर्तिर्महामूर्तिर्दीप्तमूर्तिरमूर्तिमान् ।
अनेकमूर्तिरव्यक्तः शतमूर्तिः शताननः ॥ ७७॥
Viśvamūrtir-mahāmūrtir-dīptamūrtir-amūrtimān,
Anekamūrtir-avyaktaḥ śatamūrtiḥ śatānanaḥ (ha). (77)
एको नैकः सवः कः किञ् यत् तत्पदमनुत्तमम् ।
लोकबन्धुर्लोकनाथो माधवो भक्तवत्सलः ॥ ७८॥
Eko naikaḥ savaḥ kaḥ kiñ yat tat-padama-nuttamam,
Loka-bandhur-loka-nātho mādhavo bhakta-vatsalaḥ (ha). (78)
सुवर्णवर्णो हेमाङ्गो वराङ्गश्चन्दनाङ्गदी ।
वीरहा विषमः शून्यो घृताशीरचलश्चलः ॥ ७९॥
Suvarṇa-varṇo hemāṅgo varāṅgaś-canda-nāṅgadī,
Vīrahā viṣamaḥ śūnyo ghṛtā-śīr-acalaścalaḥ (ha). (79)
अमानी मानदो मान्यो लोकस्वामी त्रिलोकधृक् ।
सुमेधा मेधजो धन्यः सत्यमेधा धराधरः ॥ ८०॥
Amānī mānado mānyo lokasvāmī trilokadhṛk,
Sumedhā medhajo dhanyaḥ satyamedhā dharādharaḥ (ha). (80)
तेजोवृषो द्युतिधरः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
प्रग्रहो निग्रहो व्यग्रो नैकशृङ्गो गदाग्रजः ॥ ८१॥
Tejovṛṣo dyutidharaḥ sarva-śastra-bhṛtāṁ varaḥ (ha),
Pragraho nigraho vyagro naika-śṛṅgo gadā-grajaḥ (ha). (81)
चतुर्मूर्तिश्चतुर्बाहुश्चतुर्व्यूहश्चतुर्गतिः ।
चतुरात्मा चतुर्भावश्चतुर्वेदविदेकपात् ॥ ८२॥
Caturmūrtiś-caturbāhuś-caturvyūhaś-caturgatiḥ (hi),
Caturātmā caturbhāvaś-caturveda-videkapāt. (82)
समावर्तोऽनिवृत्तात्मा दुर्जयो दुरतिक्रमः ।
दुर्लभो दुर्गमो दुर्गो दुरावासो दुरारिहा ॥ ८३॥
Samāvarto-nivṛt-tātmā durjayo durati-kramaḥ (ha),
Durlabho durgamo durgo durāvāso durārihā. (83)
शुभाङ्गो लोकसारङ्गः सुतन्तुस्तन्तुवर्धनः ।
इन्द्रकर्मा महाकर्मा कृतकर्मा कृतागमः ॥ ८४॥
Śubhāṅgo loka-sāraṅgaḥ sutantus-tantu-vardhanaḥ (ha),
Indra-karmā mahā-karmā kṛta-karmā kṛtā-gamaḥ (ha). (84)
उद्भवः सुन्दरः सुन्दो रत्ननाभः सुलोचनः ।
अर्को वाजसनः शृङ्गी जयन्तः सर्वविज्जयी ॥ ८५॥
Udbhavaḥ sundaraḥ sundo ratna-nābhaḥ sulocanaḥ (ha),
Arko vājasanaḥ śṛṅgī jayantaḥ sarva-vijjayī. (85)
सुवर्णबिन्दुरक्षोभ्यः सर्ववागीश्वरेश्वरः ।
महाह्रदो महागर्तो महाभूतो महानिधिः ॥ ८६॥
Suvarṇa-bindur-akṣobhyaḥ sarva-vāgīśvare-śvaraḥ (ha),
Mahā-hrado mahā-garto mahābhūto mahā-nidhiḥ (hi). (86)
कुमुदः कुन्दरः कुन्दः पर्जन्यः पावनोऽनिलः ।
अमृताशोऽमृतवपुः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः ॥ ८७॥
Kumudaḥ kundaraḥ kundaḥ parjanyaḥ pāvano-nilaḥ (ha),
Amṛtāśo-mṛtavapuḥ sarvajñaḥ sarvato-mukhaḥ (ha). (87)
सुलभः सुव्रतः सिद्धः शत्रुजिच्छत्रुतापनः ।
न्यग्रोधोऽदुम्बरोऽश्वत्थश्चाणूरान्ध्रनिषूदनः ॥ ८८॥
Sulabhaḥ suvrataḥ siddhaḥ śatrujic-chatru-tāpanaḥ (ha),
Nyagrodho-dumbaro-śvat-thaś-cāṇūrāndhra-niṣūdanaḥ (ha). (88)
सहस्रार्चिः सप्तजिह्वः सप्तैधाः सप्तवाहनः ।
अमूर्तिरनघोऽचिन्त्यो भयकृद्भयनाशनः ॥ ८९॥
Saha-srārciḥ sapta-jihvaḥ saptaidhāḥ sapta-vāhanaḥ (ha),
Amūrtir-anagho-cintyo bhayakṛd-bhaya-nāśanaḥ (ha). (89)
अणुर्बृहत्कृशः स्थूलो गुणभृन्निर्गुणो महान् ।
अधृतः स्वधृतः स्वास्यः प्राग्वंशो वंशवर्धनः ॥ ९०॥
Aṇur-bṛhat-kṛśaḥ sthūlo guṇa-bhṛnnir-guṇo mahān,
Adhṛtaḥ svadhṛtaḥ svāsyaḥ prāgvaṁśo vaṁśa-vardhanaḥ (ha). (90)
भारभृत् कथितो योगी योगीशः सर्वकामदः ।
आश्रमः श्रमणः क्षामः सुपर्णो वायुवाहनः ॥ ९१॥
Bhāra-bhṛt kathito yogī yogīśaḥ sarva-kāmadaḥ (ha),
Āśramaḥ śramaṇaḥ kṣāmaḥ suparṇo vāyu-vāhanaḥ (ha). (91)
धनुर्धरो धनुर्वेदो दण्डो दमयिता दमः ।
अपराजितः सर्वसहो नियन्ताऽनियमोऽयमः ॥ ९२॥
Dhanur-dharo dhanur-vedo daṅḍo damayitā damaḥ (ha),
Aparājitaḥ sarva-saho niyantā-niyamo-yamaḥ (ha). (92)
सत्त्ववान् सात्त्विकः सत्यः सत्यधर्मपरायणः ।
अभिप्रायः प्रियार्होऽर्हः प्रियकृत् प्रीतिवर्धनः ॥ ९३॥
Sattvavān sāttvikaḥ satyaḥ satya-dharma-parāyaṇaḥ (ha),
Abhiprāyaḥ priyār-horhaḥ priyakṛt prīti-vardhanaḥ (ha). (93)
विहायसगतिर्ज्योतिः सुरुचिर्हुतभुग्विभुः ।
रविर्विरोचनः सूर्यः सविता रविलोचनः ॥ ९४॥
Vihā-yasagatir-jyotiḥ surucir-hutabhug-vibhuḥ (hu),
Ravir-virocanaḥ sūryaḥ savitā ravilo-canaḥ (ha). (94)
अनन्तो हुतभुग्भोक्ता सुखदो नैकजोऽग्रजः ।
अनिर्विण्णः सदामर्षी लोकाधिष्ठानमद्भुतः ॥ ९५॥
Ananto huta-bhug-bhoktā sukhado naikajo-grajaḥ (ha),
Anir-viṇṇaḥ sadā-marṣī lokā–dhiṣṭhāna-madbhutaḥ (ha). (95)
सनात्सनातनतमः कपिलः कपिरव्ययः ।
स्वस्तिदः स्वस्तिकृत्स्वस्ति स्वस्तिभुक्स्वस्तिदक्षिणः ॥ ९६॥
Sanāt-sanātana-tamaḥ kapilaḥ kapir-avyayaḥ (ha),
Svastidaḥ svasti-kṛt-svasti svasti-bhuk-svasti-dakṣiṇaḥ (ha). (96)
अरौद्रः कुण्डली चक्री विक्रम्यूर्जितशासनः ।
शब्दातिगः शब्दसहः शिशिरः शर्वरीकरः ॥ ९७॥
Araudraḥ kunḍalī cakrī vikram-yūrjita-śāsanaḥ (ha),
Śabdā-tigaḥ śabda-sahaḥ śiśiraḥ śarva-rīkaraḥ (ha). (97)
अक्रूरः पेशलो दक्षो दक्षिणः क्षमिणांवरः ।
विद्वत्तमो वीतभयः पुण्यश्रवणकीर्तनः ॥ ९८॥
Akrūraḥ peśalo dakṣo dakṣiṇaḥ kṣamiṇāṁ-varaḥ (ha),
Vidvat-tamo vīta-bhayaḥ puṇya-śravaṇa-kīrtanaḥ (ha). (98)
उत्तारणो दुष्कृतिहा पुण्यो दुःस्वप्ननाशनः ।
वीरहा रक्षणः सन्तो जीवनः पर्यवस्थितः ॥ ९९॥
Uttāraṇo duṣkṛtihā puṇyo duḥ-svapna-nāśanaḥ (ha),
Vīrahā rakṣaṇaḥ santo jīvanaḥ parya-vasthitaḥ (ha). (99)
अनन्तरूपोऽनन्तश्रीर्जितमन्युर्भयापहः ।
चतुरश्रो गभीरात्मा विदिशो व्यादिशो दिशः ॥ १००॥
Ananta-rūpo-nantaśrīr-jitamanyur-bhayā-pahaḥ (ha),
Caturaśro gabhīrātmā vidiśo vyādiśo diśaḥ (ha). (100)
अनादिर्भूर्भुवो लक्ष्मीः सुवीरो रुचिराङ्गदः ।
जननो जनजन्मादिर्भीमो भीमपराक्रमः ॥ १०१॥
Anādir-bhūr-bhuvo lakṣmī suvīro ruci-rāṅgadaḥ (ha),
Janano jana-janmādir-bhīmo bhīma-parākramaḥ (ha). (101)
आधारनिलयोऽधाता पुष्पहासः प्रजागरः ।
ऊर्ध्वगः सत्पथाचारः प्राणदः प्रणवः पणः ॥ १०२॥
Ādhāra-nilayo–dhātā puṣpa-hāsaḥ prajā-garaḥ (ha),
Urdhvaga satpathā–cāraḥ prāṇadaḥ praṇavaḥ paṇaḥ (ha). (102)
प्रमाणं प्राणनिलयः प्राणभृत्प्राणजीवनः ।
तत्त्वन् तत्त्वविदेकात्मा जन्ममृत्युजरातिगः ॥ १०३॥
Pramāṇaṁ prāṇa-nilayaḥ prāṇa-bhṛt-prāṇa-jīvanaḥ (ha),
Tattvan tattva-vide–kātmā janma-mṛtyu-jarātigaḥ (ha). (103)
भूर्भुवःस्वस्तरुस्तारः सविता प्रपितामहः ।
यज्ञो यज्ञपतिर्यज्वा यज्ञाङ्गो यज्ञवाहनः ॥ १०४॥
Bhūr-bhuvaḥ-svasta-rustāraḥ savitā prapitā-mahaḥ (ha),
Yajño yajña-patir-yajvā yajñāṅgo yajña-vāhanaḥ (ha). (104)
यज्ञभृद् यज्ञकृद् यज्ञी यज्ञभुग् यज्ञसाधनः ।
यज्ञान्तकृद् यज्ञगुह्यमन्नमन्नाद एव च ॥ १०५॥
Yajña-bhṛd-yajña-kṛd-yajñī yajña-bhug-yajña-sādhanaḥ (ha),
Yajñān-takṛd yajña-guhya-manna-mannāda eva ca. (105)
आत्मयोनिः स्वयञ्जातो वैखानः सामगायनः ।
देवकीनन्दनः स्रष्टा क्षितीशः पापनाशनः ॥ १०६॥
Ātmayoniḥ svayañjāto vaikhānaḥ sāma-gāyanaḥ (ha),
Devakī-nandanaḥ sraṣṭā kṣitīśaḥ pāpa-nāśanaḥ (ha). (106)
शङ्खभृन्नन्दकी चक्री शार्ङ्गधन्वा गदाधरः ।
रथाङ्गपाणिरक्षोभ्यः सर्वप्रहरणायुधः ॥ १०७॥
सर्वप्रहरणायुध ॐन् नम इति ।
Śaṅkha-bhṛn-nandakī cakrī śārṅ-gadhanvā gadā–dharaḥ (ha),
Rathāṅga-pāṇir-akṣobhyaḥ sarva-praha-raṇā-yudhaḥ (ha). (107)
Sarva-praha-raṇā-yudha on nama iti.
वनमाली गदी शार्ङ्गी शङ्खी चक्री च नन्दकी ।
श्रीमान् नारायणो विष्णुर्वासुदेवोऽभिरक्षतु ॥ १०८॥
श्री वासुदेवोऽभिरक्षतु ॐन् नम इति ।
Vanamālī gadī śārṅgī śaṅkhī cakrī ca nandakī,
Śrīmān nārāyaṇo viṣṇur-vāsudevo-bhirak-ṣatu. (108)
(Chant this shloka 3 times and end it with the below line)
Śrī vāsudevo-bhirak-ṣatu on nama iti.
फलश्रुति / Phalaśruti
भीष्म उवाच—
इतीदङ् कीर्तनीयस्य केशवस्य महात्मनः ।
नाम्नां सहस्रन् दिव्यानामशेषेण प्रकीर्तितम् ॥ १॥
Bhīṣma uvāca –
Itīdaṅ kīrtanī-yasya keśa-vasya mahāt-manaḥ (ha),
Nāmnāṁ sahasran divyānām-aśeṣeṇa prakīrtitam. (1)
य इदं शृणुयान्नित्यञ् यश्चापि परिकीर्तयेत् ।
नाशुभं प्राप्नुयात्किञ्चित्सोऽमुत्रेह च मानवः ॥ २॥
Ya idaṁ śṛṇuyān-nityañ yaścāpi parikīr-tayet,
Nāśubhaṁ prāpnuyāt kiñcit somutreha ca mānavaḥ (ha). (2)
वेदान्तगो ब्राह्मणः स्यात्क्षत्रियो विजयी भवेत् ।
वैश्यो धनसमृद्धः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात् ॥ ३॥
Vedāntago brāhmaṇaḥ syāt kṣatriyo vijayī bhavet,
Vaiśyo dhana-samṛddhaḥ syāc-chūdraḥ sukha-mavāpnuyāt. (3)
धर्मार्थी प्राप्नुयाद्धर्ममर्थार्थी चार्थमाप्नुयात् ।
कामानवाप्नुयात्कामी प्रजार्थी प्राप्नुयात्प्रजाम् ॥ ४॥
Dharmārthī prāpnuyād-dharmam-arthārthī cārtha–māpnuyāt.
Kāmāna-vāpnuyāt-kāmī prajārthī prāpnuyāt-prajām. (4)
भक्तिमान् यः सदोत्थाय शुचिस्तद्गतमानसः ।
सहस्रं वासुदेवस्य नाम्नामेतत्प्रकीर्तयेत् ॥ ५॥
Bhaktimān yaḥ sadot-thāya śucis-tadgata-mānasaḥ (ha),
Sahasraṁ vāsudevasya nām-nāmetat-prakīrtayet. (5)
यशः प्राप्नोति विपुलञ् ज्ञातिप्राधान्यमेव च ।
अचलां श्रियमाप्नोति श्रेयः प्राप्नोत्यनुत्तमम् ॥ ६॥
Yaśaḥ prāpnoti vipulañ jñāti-prādhānya-meva ca,
Acalāṁ śriya-māpnoti śreyaḥ prāpnot-yanut-tamam. (6)
न भयङ् क्वचिदाप्नोति वीर्यन् तेजश्च विन्दति ।
भवत्यरोगो द्युतिमान् बलरूपगुणान्वितः॥ ७॥
Na bhayaṅ kvacidāpnoti vīryan tejaśca vindati,
Bhavatya-rogo dyutimān balarūpa-guṇān-vitaḥ (ha). (7)
रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् ।
भयान्मुच्येत भीतस्तु मुच्येतापन्न आपदः ॥ ८॥
Rogārto mucyate rogād-baddho mucyeta bandhanāt,
Bhayān-mucyeta bhītastu mucyetā-panna āpadaḥ (ha). (8)
दुर्गाण्यतितरत्याशु पुरुषः पुरुषोत्तमम् ।
स्तुवन्नामसहस्रेण नित्यं भक्तिसमन्वितः ॥ ९॥
Durgāṇyatita-ratyāśu puruṣaḥ puruṣottamam,
Stuvan-nāma-sahasreṇa nityaṁ bhakti-saman-vitaḥ (ha). (9)
वासुदेवाश्रयो मर्त्यो वासुदेवपरायणः ।
सर्वपापविशुद्धात्मा याति ब्रह्म सनातनम् ॥ १०॥
Vāsudevāśrayo martyo vāsudeva-parāyaṇaḥ (ha),
Sarvapāpa-viśud-dhātmā yāti brahma sanātanam. (10)
न वासुदेवभक्तानामशुभं विद्यते क्वचित् ।
जन्ममृत्युजराव्याधिभयं नैवोपजायते ॥ ११॥
Na vāsudeva-bhaktānām-aśubhaṁ vidyate kvacit,
Janma-mṛtyu-jarā–vyādhi-bhayaṁ naivo-pajāyate. (11)
इमं स्तवमधीयानः श्रद्धाभक्तिसमन्वितः ।
युज्येतात्मसुखक्षान्तिश्रीधृतिस्मृतिकीर्तिभिः ॥ १२॥
Imaṁ stavam-adhīyānaḥ śraddhā–bhakti-samanvitaḥ (ha),
Yujyetātma-sukha-kṣānti-śrīdhṛti-smṛti-kīrtibhiḥ (hi). (12)
न क्रोधो न च मात्सर्यन् न लोभो नाशुभा मतिः ।
भवन्ति कृत पुण्यानां भक्तानां पुरुषोत्तमे ॥ १३॥
Na krodho na ca mātsaryan na lobho nāśubhā matiḥ (hi),
Bhavanti kṛta-puṇyānāṁ bhaktānāṁ puruṣottame. (13)
द्यौः सचन्द्रार्कनक्षत्रा खन् दिशो भूर्महोदधिः ।
वासुदेवस्य वीर्येण विधृतानि महात्मनः ॥ १४॥
Dyau sacandrārka-nakṣatrā khan diśo bhūrmaho-dadhiḥ (hi),
Vāsudevasya vīryeṇa vidhṛtāni mahātmanaḥ (ha). (14)
ससुरासुरगन्धर्वं सयक्षोरगराक्षसम् ।
जगद्वशे वर्ततेदङ् कृष्णस्य सचराचरम् ॥ १५॥
Sasurā-sura-gandharvaṁ sayakṣor-agarākṣasam,
Jagad-vaśe vartatedaṅ kṛṣṇasya sacarā-caram. (15)
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सत्त्वन् तेजो बलन् धृतिः ।
वासुदेवात्मकान्याहुः क्षेत्रङ् क्षेत्रज्ञ एव च ॥ १६॥
Indriyāṇi mano buddhiḥ sattvan tejo balan dhṛtiḥ (hi),
Vāsudevāt-makān-yāhuḥ, kṣetraṅ kṣetrajña eva ca. (16)
सर्वागमानामाचारः प्रथमं परिकल्पते ।
आचारप्रभवो धर्मो धर्मस्य प्रभुरच्युतः ॥ १७॥
Sarvā-gamānā–mācāraḥ prathamaṁ pari-kalpate,
Ācāra-prabhavo dharmo dharmasya prabhur-acyutaḥ (ha). (17)
ऋषयः पितरो देवा महाभूतानि धातवः ।
जङ्गमाजङ्गमञ् चेदञ् जगन्नारायणोद्भवम् ॥ १८॥
Ṛṣayaḥ pitaro devā mahā–bhūtāni dhātavaḥ (ha),
Jaṅgamā-jaṅgamañ cedañ jagan-nārāyaṇod-bhavam. (18)
योगो ज्ञानन् तथा साङ्ख्यं विद्याः शिल्पादिकर्म च ।
वेदाः शास्त्राणि विज्ञानमेतत्सर्वन् जनार्दनात् ॥ १९॥
Yogo jñānan tathā sānkhyaṁ vidyāḥ śilpādi-karma ca,
Vedāḥ śāstrāṇi vijñāna-metat-sarvan janārdanāt. (19)
एको विष्णुर्महद्भूतं पृथग्भूतान्यनेकशः ।
त्रींल्लोकान्व्याप्य भूतात्मा भुङ्क्ते विश्वभुगव्ययः ॥ २०॥
Eko viṣṇur-mahad-bhūtaṁ pṛthag-bhūtānya-nekaśaḥ (ha),
Trīn-lokān-vyāpya bhūtātmā bhuṅkte viśva-bhuga-vyayaḥ (ha). (20)
इमं स्तवं भगवतो विष्णोर्व्यासेन कीर्तितम् ।
पठेद्य इच्छेत्पुरुषः श्रेयः प्राप्तुं सुखानि च ॥ २१॥
Imaṁ stavaṁ bhagavato viṣṇor-vyāsena kīrtitam,
Paṭhedya icchet-puruṣaḥ śreyaḥ prāptuṁ sukhāni ca. (21)
विश्वेश्वरमजन् देवञ् जगतः प्रभुमव्ययम् ।
भजन्ति ये पुष्कराक्षन् न ते यान्ति पराभवम् ॥ २२॥
न ते यान्ति पराभवम् ॐन् नम इति
Viśveśvara-majan devañ jagataḥ prabhu-mavyayam,
Bhajanti ye puṣka-rākṣan na te yānti parā–bhavam. (22)
Na te yānti parā–bhavam on nama iti.
अर्जुन उवाच—
पद्मपत्रविशालाक्ष पद्मनाभ सुरोत्तम ।
भक्तानामनुरक्तानान् त्राता भव जनार्दन ॥ २३॥
Arjuna uvāca:
Padma-patra-viśālākṣa padma-nābha surottama,
Bhaktānām-anurak-tānān trātā bhava janārdana. (23)
श्रीभगवानुवाच—
यो मान् नामसहस्रेण स्तोतुमिच्छति पाण्डव ।
सोहऽमेकेन श्लोकेन स्तुत एव न संशयः ॥ २४॥
स्तुत एव न संशय ॐन् नम इति ।
Śrī bhagavānuvāca:
Yo mān nāma-sahasreṇa stotu-micchati pānḍava,
Soha-mekena ślokena stuta eva na saṁśayaḥ (ha). (24)
Stuta eva na saṃśaya on nama iti
व्यास उवाच—
वासनाद्वासुदेवस्य वासितं भुवनत्रयम् ।
सर्वभूतनिवासोऽसि वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ २५॥
श्री वासुदेव नमोऽस्तुत ॐन् नम इति ।
Vyāsa uvāca:
Vāsanād-vāsudevasya vāsitaṁ bhuvana-trayam,
Sarva-bhūtani-vāsosi vāsudeva namostu te. (25)
śrīvāsudeva namostuta on nama iti.
पार्वत्युवाच —
केनोपायेन लघुना विष्णोर्नामसहस्रकम् ।
पठ्यते पण्डितैर्नित्यं श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो ॥ २६॥
Pārvatyuvāca:
Keno–pāyena laghunā viṣṇor-nāma-sahasrakam,
Paṭhyate panḍitair-nityaṁ śrotu-micchām-yahaṁ prabho. (26)
ईश्वरउवाच—
श्रीराम राम रामेति रमे रामे मनोरमे ।
सहस्रनाम तत्तुल्यं राम नाम वरानने ॥ २७॥
श्रीरामनाम वरानन ॐन् नम इति ।
īśvara uvāca:
Śrīrāma rāma rāmeti rame rāme manorame,
Sahasranāma-tat-tulyaṁ rāmanāma varānane. (27)
(Chant this shloka 3 times)
Śrī rāmanāma varānana on nama iti.
ब्रह्मोवाच—
नमोऽस्त्वनन्ताय सहस्रमूर्तये सहस्रपादाक्षिशिरोरुबाहवे ।
सहस्रनाम्ने पुरुषाय शाश्वते सहस्रकोटियुगधारिणे नमः ॥ २८॥
सहस्रकोटियुगधारिणे ॐन् नम इति ।
Brahmovāca:
Namo-stvanan-tāya sahasra-mūrtaye, sahasra-pādāk-ṣiśiro-rubāhave,
Sahasra-nāmne puruṣāya śāśvate, sahasra-koṭi-yuga-dhāriṇe namaḥ (ha). (28)
sahasra-koṭi-yuga-dhāriṇe on nama iti.
सञ्जय उवाच—
यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः ।
तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥ २९॥
Sanjaya uvāca:
Yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanur-dharaḥ (ha),
Tatra śrīr-vijayo bhūtir-dhruvā nītir-matir-mama. (29)
श्रीभगवानुवाच—
अनन्याश्चिन्तयन्तो माञ् ये जनाः पर्युपासते ।
तेषान् नित्याभियुक्तानाञ् योगक्षेमं वहाम्यहम् ॥ ३०॥
Śrībhagavānuvāca:
Ananyāś-cinta-yanto māñ, ye janāḥ paryupāsate,
Teṣān nityābhi-yuktānāñ, yogakṣemaṁ vahām-yaham. (30)
परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।
धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे ॥ ३१॥
Pari-trāṇāya sādhūnāṁ vināśāya ca duṣkṛtām,
Dharma-saṁsthā-panārthāya saṁbha-vāmi yuge yuge. (31)
आर्ताः विषण्णाः शिथिलाश्च भीताः घोरेषु च व्याधिषु वर्तमानाः ।
सङ्कीर्त्य नारायणशब्दमात्रं विमुक्तदुःखाः सुखिनो भवन्तु ॥ ३२॥
Ārtā viṣaṇṇāḥ śithilāśca bhītāḥ, ghoreṣu ca vyādhiṣu vartamānāḥ|
Sankīrtya nārāyaṇa-śabda-mātraṁ, vimukta-duḥkhāḥ sukhino bhavantu| (32)
कायेन वाचा मनसेन्द्रियैर्वा बुद्ध्यात्मना वा प्रकृतेः स्वभावात् ।
करोमि यद्यत् सकलं परस्मै नारायणायेति समर्पयामि ॥ ३३॥
Kāyena vācā mana-sendriyairvā, budhyātmanā vā prakṛteḥ svabhāvāt|
Karomi yadyat sakalaṃ parasmai, nārāyaṇā-yeti samar-payāmi| (33)
इतिश्रीविष्णोर्दिव्यसहस्रनामस्तोत्रंसम्पूर्णम्।
ॐन् तत्सत्।
Iti śrī-viṣṇor-divya-sahasranāma-stotraṃ sampūrṇam.
On Tat Sat.